M*A*S*H: film en tv serie

De jaren 70 van de vorige eeuw waren ook niet zo leuk. Er was een oorlog aan de gang in Vietnam, studentenprotesten in de VS tegen die oorlog die zoveel jonge levens nam, en nou ja: blijkbaar hebben we nooit echt rust. En het was alweer 20 jaar na die andere oorlog in Korea in 1950. Een dokter die in een veldhospitaal werkte had daar een boek over geschreven en je zou denken: dat is niet om te lachen. Dus waarom is M*A*S*H (film en tv) dan zo … grappig??

Als niet lacht, dan moet je huilen

Wat de dokter in het boek probeerde te laten zien, een beetje, was dat het werken in een veldhospitaal tijdens een oorlog enorm moeilijk was. En dat zijn hoofdpersonen (gebaseerd geloof ik op echte artsen) zich verloren in gekke acties, drank en afleiding om te kunnen functioneren. Wat hij zelf vond van het conflict laten we even in het midden. Maar je zou denken dat je door zo’n ervaring aardig anto-oorlog wordt.

Scene uit de film M*A*S*H, van Robert Altman

Regisseur Robert Altman nam het boek en maakte er een absurde humoristische film van, die aangaf hoe absurd en achterlijk oorlog is. De artsen in het veldhospitaal probeerden tijdens gevechten hun patienten zo goed mogelijk op te knappen. Maar tussen de gevechten door was er veel vrije tijd en veel tijd dus om vreemde fratsen uit te halen. Daar ligt de humor. Daaronder ligt een overlevingsmechanisme in die situatie.

De TV serie M*A*S*H is dieper

Toen wij samen M*A*S*H gingen kijken als serie wisten we nooit of een aflevering pure humor zou zijn of ineens dramatisch zou keren en je lichtelijk in een donker putje zou laten zitten. En dan vonden we niet eens erg. Tuurlijk, harstikke grappig dat één van de soldaten probeert het leger uit te komen door jurken te dragen (en heel mooi, ook nog). Maar dan kon je ook ineens een aflevering krijgen waarin één van de patient alleen gered kan worden door een donatie van een andere patient die hersendood is. Zie je? Je weet gewoon niet wat je te wachten staat.

Scene uit de TV serie M*A*S*H

Het was echt aan Alan Alda te danken, één van de acteurs, die de serie die diepere laag gaf. Het laten zien van het absurde idee dat je aan de ene kant jonge jongens kapot laat schieten en ze dan laat herstellen in een veldhospitaal: waar was het nu voor nodig? En het was ook een commentaar op de Vietnam-oorlog in de jaren 70. Dit was dan wel Korea in 1950 in de serie, maar de overeenkomsten met die oorlog die toen speelde was heel duidelijk.

1950, 1970, 2020

Wat hebben we geleerd sinds die tijd. Helemaal niks. Maar dit is wel de eerste keer in de geschiedenis dat we bijna ‘live’ contact kunnen maken met het verleden. Alan Alda (Hawkeye Pierce, de chirurg uit de serie), was ook reservist geweest in de Koreaanse oorlog. En terwijl de serie liep, kwamen er steeds meer berichten over de vreselijke dingen uit die lopen oorlog. Als je de serie kijkt, dan voelt het ook een beetje dichterbij dan als je erover leest in geschiedenis boeken.

Wie kan er beter een bom onklaar maken dan en chirurg?

En wat het mij geleerd heeft is dat je mag, moet, blijven lachen ook als de wereld om je heen stuk lijkt te gaan. Het geeft je kracht om verder te gaan en te blijven geloven in een betere toekomst. Je hoeft je ogen niet te sluiten. Blijf kijken en praten over wat er mis is. Maar geef het niet jouw serieuze aandacht, want dit is niet normaal. Deze TV serie werd zo ‘gevaarlijk’ gevonden dat militairen in de VS dit niet mochten zien. Want ze zouden eens gaan nadenken. Stel je voor. Dat mensen gingen denken dat oorlog absurd is. Dat is het.

,

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *